In het artikel ‘het gemeentelijke voorkeursrecht: wat is het’ is uitgelegd wat een gemeentelijk voorkeursrecht is en waarom de gemeente een voorkeursrecht vestigt. In principe vestigt de gemeenteraad een gemeentelijk voorkeursrecht. Het college van burgemeester en wethouders kan slechts een kortdurend, voorkeursrecht vestigen. Dit wordt het ‘voorlopig voorkeursrecht’ genoemd. Maar wat is een voorlopig voorkeursrecht en waarom vestigt het college van burgemeester en wethouders een voorlopig voorkeursrecht? In deze uitleg van het voorlopig voorkeursrecht bespreken we deze vragen.

Wat is een voorlopig voorkeursrecht?

Voordat de gemeenteraad een voorkeursrecht kan vestigen, heeft het college van burgemeester en wethouders de mogelijkheid om een voorlopig voorkeursrecht te vestigen op een perceel. Het college kan een voorlopig voorkeursrecht van maximaal drie maanden vestigen. Het voorlopig voorkeursrecht is in feite bedoeld als een snelle, tijdelijke versie van het voorkeursrecht. Artikel 9.1, tweede lid, van de Omgevingswet biedt de grondslag voor het voorlopig voorkeursrecht.

Waarom vestigt het college een voorlopig voorkeursrecht?

De gemeente kan het instrument van een voorlopig voorkeursrecht gebruiken om in een vroeg stadium van een gebiedsontwikkeling een positie in te nemen op de grondmarkt. Op die manier verplicht de gemeente grondeigenaren om eerst hun grond aan de gemeente aan te bieden, waardoor de gemeente tijdelijk als enige partij de mogelijkheid krijgt om de grond te kopen. De gemeente krijgt dan veel grip op de markt en kan zo voorkomen dat de grond versnipperd raakt. Door middel van een voorlopig voorkeursrecht kan de gemeente als het ware anticiperen op eventuele grondtransacties en vooruit plannen om haar beoogde ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving mogelijk te maken. De gemeente vestigt dus een voorlopig voorkeursrecht om ongewenste verkoperen van percelen te voorkomen.

Let op: een voorlopig voorkeursrecht kan sneller gevestigd worden dan een voorkeursrecht van de gemeenteraad. Er vindt immers wekelijks een collegevergadering plaats waarin het college kan besluiten een voorlopig voorkeursrecht te vestigen. Als grondeigenaar kan je daarom verrast worden door de ‘snelle’ vestiging van een voorlopig voorkeursrecht.

Duur van een voorlopig voorkeursrecht

Het voorlopig voorkeursrecht geldt maximaal drie maanden. Om ervoor te zorgen dat het (voorlopig) voorkeursrecht niet vervalt na drie maanden, dient de gemeenteraad vervolgens een voorkeursrechtbeschikking te nemen. Er bestaan verschillende grondslagen voor het vestigen van een voorkeursrecht. Deze verschillende grondslagen benoem ik in het artikel ‘Wanneer mag de gemeente een voorkeursrecht vestigen’ benoem ik deze verschillende grondslagen. Door middel van een voorkeursrechtbeschikking van de gemeenteraad wordt het voorkeursrecht als het ware definitief gevestigd op percelen.

Wat als de gemeenteraad niet binnen die drie maanden een besluit neemt? Dan vervalt het voorkeursrecht. Dit heeft tot gevolg dat het college niet binnen twee jaar op dezelfde grondslag een nieuw voorlopig voorkeursrecht kan vestigen.

Conclusie

Dit artikel biedt uitleg van het voorlopig voorkeursrecht en waarom het een belangrijk instrument is. Een voorlopig voorkeursrecht is een snelle, tijdelijke versie van het voorkeursrecht. Het voorlopig voorkeursrecht heeft een geldingsduur van maximaal drie maanden. Het college van burgemeester en wethouders kan een voorlopig voorkeursrecht vestigen om zo een sterke positie in te nemen op de grondmarkt in een vroeg stadium van een gebiedsontwikkeling.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel, of heeft u vragen over uw specifieke situatie, dan kunt u mij gerust bellen of mailen. Ik denk graag met u mee.