Wie het niet eens is met een besluit van de gemeente, heeft zes weken om bezwaar te maken. Die termijn staat in artikel 6:7 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en lijkt op het eerste gezicht eenvoudig. In de praktijk gaat het toch regelmatig mis: een bezwaarschrift komt een dag te laat binnen, of de indiener rekent vanaf het verkeerde moment. De gevolgen zijn groot. Een te laat bezwaar verklaart het bestuursorgaan in beginsel niet-ontvankelijk en het besluit blijft dan in stand, hoe sterk de argumenten ook zijn. In dit artikel ga ik in op het begin en het einde van de bezwaartermijn en op de uitzonderingen.
Begin van de termijn
Artikel 6:8 Awb bepaalt dat de termijn begint op de dag na die waarop het besluit op de voorgeschreven wijze is bekendgemaakt. Een besluit dat aan een of meer personen is gericht, zoals een omgevingsvergunning, maakt het bestuursorgaan bekend door het toe te sturen of uit te reiken aan de aanvrager. De datum van verzending is dus beslissend, niet de dag waarop de brief op de mat valt. Ligt een brief een paar dagen bij de post, dan heeft de ontvanger in feite minder tijd.
Voor derden, zoals buren die bezwaar willen maken tegen een vergunning, is dat een serieuze valkuil. Ook voor hen begint de termijn op de dag na verzending van het besluit aan de aanvrager. De gemeente doet daarnaast mededeling van het besluit, doorgaans in het gemeenteblad, maar die mededeling zet geen nieuwe termijn in gang. Wie pas reageert als hij de bouwvoorbereidingen ziet, is daardoor vaak te laat.
Einde van de termijn
Een bezwaarschrift is op tijd als het bestuursorgaan het vóór het einde van de termijn heeft ontvangen (artikel 6:9 Awb). Bij verzending per post is het ook tijdig als de indiener het vóór het einde van de termijn op de post heeft gedaan en het niet later dan een week na afloop van de termijn binnenkomt. Het poststempel is dan het bewijs. Valt de laatste dag op een zaterdag, zondag of algemeen erkende feestdag, dan schuift het einde op naar de eerstvolgende werkdag. Dat volgt uit de Algemene termijnenwet.
Een rekenvoorbeeld maakt dit concreet. Stel dat de gemeente een besluit op dinsdag 4 februari 2020 verstuurt. De termijn begint op woensdag 5 februari en eindigt op dinsdag 17 maart om middernacht. Een bezwaarschrift dat die dinsdagavond per e-mail binnenkomt, is overigens alleen op tijd als het bestuursorgaan de elektronische weg heeft opengesteld. Anders telt de e-mail niet als bezwaarschrift.
Te laat, en dan?
Artikel 6:11 Awb biedt een beperkte uitweg. Het bestuursorgaan verklaart een te laat bezwaar niet niet-ontvankelijk als redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat de indiener in verzuim is geweest. De rechtspraak legt die uitzondering streng uit. Vakantie, drukte op het werk of een adviseur die de termijn vergat, zijn in de regel geen reden. Een onjuiste of ontbrekende vermelding van de bezwaarmogelijkheid in het besluit kan wél een rol spelen, net als een mededeling aan derden die de gemeente pas na afloop van de termijn publiceerde. Ook dan beoordeelt het bestuursorgaan per geval of de indiener daarna voldoende snel in actie kwam.
Pro-formabezwaar
Ontbreekt de tijd om een volledig bezwaarschrift op te stellen, dan is een pro-formabezwaar een gebruikelijke oplossing. Het bezwaarschrift bevat dan in elk geval naam en adres, de datum, een omschrijving van het besluit en de mededeling dat de indiener bezwaar maakt. De gronden volgen later. Op grond van artikel 6:6 Awb moet het bestuursorgaan de indiener gelegenheid geven dat verzuim binnen een redelijke termijn te herstellen. Wie die hersteltermijn ongebruikt laat verstrijken, loopt alsnog het risico van een niet-ontvankelijkverklaring.
Advies
De bezwaartermijn is kort en de uitzonderingen zijn beperkt. Noteer daarom direct de verzenddatum van het besluit en reken vanaf de dag erna. Volgt u een vergunning voor een buurperceel, controleer dan zelf regelmatig het gemeenteblad. Twijfelt u of uw bezwaar nog op tijd is, of wilt u een pro-formabezwaar laten indienen? Neem gerust contact met ons op.