Een aanvraag om een vergunning of een bezwaarschrift kan lang blijven liggen. Gemeenten kampen met personeelstekorten en volle bureaus. Voor de aanvrager of de indiener van het bezwaar is dat frustrerend, zeker als een project stilligt. De Algemene wet bestuursrecht (Awb) biedt hiervoor twee middelen: de dwangsom bij niet tijdig beslissen en het beroep tegen het niet tijdig beslissen. In dit artikel ga ik in op beide.
Wanneer is de termijn verstreken?
De eerste vraag is welke beslistermijn geldt. Voor een aanvraag staat die meestal in de bijzondere wet. Voor een omgevingsvergunning met de reguliere procedure is dat 8 weken, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Voor een bezwaarschrift geldt artikel 7:10 Awb: zes weken, of twaalf weken als er een bezwaarcommissie is, met een mogelijke verdaging van zes weken. Ontbreekt een wettelijke termijn, dan moet het bestuursorgaan binnen een redelijke termijn beslissen, en in elk geval binnen acht weken (artikel 4:13 Awb).
Ingebrekestelling
Is de termijn verstreken, dan stuurt u het bestuursorgaan een ingebrekestelling: een brief waarin u vaststelt dat de termijn is verlopen en het bestuursorgaan vraagt alsnog te beslissen. Dat is een voorwaarde voor zowel de dwangsom als het beroep. Uit de rechtspraak volgt dat een ingebrekestelling die vóór het verstrijken van de termijn is verstuurd, niet telt. Wacht dus tot de termijn echt voorbij is.
De dwangsom
Twee weken na ontvangst van de ingebrekestelling begint de dwangsom te lopen (artikel 4:17 Awb). Het bestuursorgaan is dan per dag een bedrag verschuldigd, ten hoogste 42 dagen. De bedragen zijn bescheiden: € 23 per dag voor de eerste 14 dagen, € 35 per dag voor de volgende 14 dagen en € 45 per dag daarna, met een maximum van € 1.442. Het bestuursorgaan stelt de hoogte binnen twee weken na de laatste dag waarover de dwangsom verschuldigd is bij beschikking vast.
De dwangsom geldt alleen bij een aanvraag om een beschikking en bij bezwaar tegen een beschikking. Bij een besluit van algemene strekking, zoals een bestemmingsplan, is er geen dwangsom. Ook bij een aanvraag die kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is, is geen dwangsom verschuldigd.
Beroep bij de rechter
Het tweede middel is beroep wegens niet tijdig beslissen (artikel 6:12 Awb). Dat beroep kan worden ingesteld zodra twee weken zijn verstreken na de ingebrekestelling, zonder dat eerst bezwaar hoeft te worden gemaakt. De rechter behandelt het beroep versneld. Is het beroep gegrond, dan bepaalt de rechter dat het bestuursorgaan binnen een termijn alsnog moet beslissen, en verbindt daaraan in de regel een nieuwe dwangsom per dag (artikel 8:55d Awb). Die rechterlijke dwangsom is vaak een stuk effectiever dan de wettelijke.
Als het besluit alsnog komt
Neemt het bestuursorgaan alsnog een besluit nadat beroep is ingesteld, dan vervalt het beroep niet zomaar. Het beroep wordt dan geacht mede te zijn gericht tegen het nieuwe besluit, voor zover dat niet geheel aan de wensen van de appellant tegemoetkomt (artikel 6:20 Awb). De procedure loopt dus door, nu over de inhoud. Komt het besluit wel volledig tegemoet, dan kan de appellant het beroep intrekken en het bestuursorgaan verzoeken de proceskosten en het griffierecht te vergoeden. Ook de verbeurde dwangsom blijft verschuldigd.
Advies
De wettelijke dwangsom is vooral een signaal. Het beroep wegens niet tijdig beslissen zet meer druk, omdat een rechter de termijn vastlegt. Stuur de ingebrekestelling aangetekend of per e-mail met ontvangstbevestiging, en noteer de datum. Ligt uw aanvraag of bezwaar al te lang bij de gemeente en wilt u dat er beweging in komt? Neem gerust contact met ons op.