Proceskosten en griffierecht in bezwaar en beroep

Geschreven door Wiert Leistra
22 september 2022 · 4 minuten leestijd

Wie in het bestuursrecht procedeert, wil vooraf weten waar hij financieel aan toe is. Op het eerste gezicht valt dat mee: een bezwaarschrift is gratis en het griffierecht bij de rechtbank is beperkt. Echter, de kosten van een advocaat of deskundige krijgt een winnende partij maar zeer gedeeltelijk vergoed. In dit artikel ga ik in op het griffierecht, de vergoeding van proceskosten en de positie van de verliezende partij.

Bezwaar

Voor het indienen van een bezwaarschrift betaalt u niets. De kosten van rechtsbijstand in bezwaar vergoedt het bestuursorgaan alleen op verzoek en alleen als het besluit wordt herroepen wegens een aan het bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid (artikel 7:15 Awb). Het verzoek moet worden gedaan voordat het bestuursorgaan op het bezwaar beslist. Wie dat vergeet, kan de kosten later niet meer claimen. Een vergunninghouder die met succes opkomt tegen een herroeping, of een omwonende wiens bezwaar slaagt omdat de gemeente een fout maakte, kan dus een vergoeding krijgen. Slaagt het bezwaar alleen door nieuwe feiten die de indiener pas in bezwaar aanvoerde, dan is er geen onrechtmatigheid en blijft vergoeding uit.

Griffierecht

Bij beroep en bij een verzoek om voorlopige voorziening heft de griffie griffierecht. Het bedrag hangt af van de vraag of de indiener een natuurlijk persoon of een rechtspersoon is en wordt jaarlijks geïndexeerd. Voor een particulier is het een beperkt bedrag, voor een bedrijf aanzienlijk hoger. Wordt het beroep gegrond verklaard, dan moet het bestuursorgaan het griffierecht vergoeden (artikel 8:74 Awb).

Proceskostenvergoeding

Krijgt een appellant gelijk, dan veroordeelt de rechter het bestuursorgaan doorgaans in de proceskosten (artikel 8:75 Awb). Die vergoeding is echter forfaitair. Het Besluit proceskosten bestuursrecht kent punten toe voor proceshandelingen, zoals het beroepschrift en het verschijnen op de zitting. Elk punt heeft een vast bedrag, en de rechter vermenigvuldigt dat met een factor die afhangt van het gewicht van de zaak. De werkelijke kosten van een advocaat liggen meestal hoger.

Ook de kosten van een deskundige, bijvoorbeeld een geluidsdeskundige of een taxateur, kunnen worden vergoed. Daarbij geldt een maximum per uur. Het rapport moet wel redelijkerwijs nodig zijn geweest en hebben bijgedragen aan de beoordeling.

Verliezen

Duidelijk is dat de bestuursrechter een burger die verliest, in de regel niet veroordeelt in de kosten van de overheid of van de vergunninghouder. Dat is een belangrijk verschil met het civiele recht, waar de verliezer de kosten van de wederpartij gedeeltelijk betaalt. Alleen bij kennelijk onredelijk gebruik van procesrecht kan dat anders zijn. Het financiële risico van een bestuursrechtelijke procedure is voor een burger daardoor overzichtelijk: de eigen kosten en het griffierecht.

Ook in bezwaar forfaitair

Ook de vergoeding in bezwaar is forfaitair. Het Besluit proceskosten bestuursrecht kent voor de bezwaarfase eigen punten toe, voor het bezwaarschrift en het bijwonen van de hoorzitting. Het bedrag per punt is in bezwaar lager dan in beroep. In de praktijk dekt de vergoeding daardoor slechts een beperkt deel van de werkelijke kosten.

De vergunninghouder

Een vergunninghouder die zich in een procedure van omwonenden verweert, krijgt zijn kosten in de regel niet vergoed. De omwonende die verliest, betaalt niets aan de vergunninghouder. Krijgt de omwonende gelijk, dan betaalt de gemeente zijn kosten, niet de vergunninghouder. Voor projectontwikkelaars is dat een kostenpost om vooraf in te calculeren.

Advies

Vraag in bezwaar tijdig om vergoeding van de kosten, en houd bij beroep rekening met een vergoeding die maar een deel van de werkelijke kosten dekt. Laat een deskundige pas een rapport opstellen als dat de zaak echt verder helpt. Wilt u vooraf weten wat een procedure u kost en wat u kunt terugkrijgen? Neem gerust contact met ons op.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact