Hoger beroep bij de Raad van State, hoe werkt dat?

Geschreven door Wiert Leistra
11 mei 2023 · 4 minuten leestijd

In het omgevingsrecht eindigt een procedure zelden bij de rechtbank. Wie het niet eens is met de uitspraak, kan hoger beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Dat geldt voor de vergunninghouder, de omwonende en de gemeente. In dit artikel ga ik in op de manier waarop dat hoger beroep verloopt.

Twee wegen naar de Afdeling

De Afdeling bestuursrechtspraak is in het omgevingsrecht op twee manieren betrokken. Bij een bestemmingsplan is zij de eerste en enige rechter: belanghebbenden stellen daar direct beroep in. Bij omgevingsvergunningen, handhavingsbesluiten en planschade oordeelt eerst de rechtbank en is de Afdeling de hogerberoepsrechter. Dit artikel gaat over die tweede situatie.

Termijn

De termijn voor hoger beroep is zes weken (artikel 6:7 Awb). De termijn begint op de dag na verzending van de uitspraak van de rechtbank. Ook hier geldt dat een te laat ingesteld hoger beroep niet-ontvankelijk is, tenzij de termijnoverschrijding verschoonbaar is. Een pro-formahogerberoep met later aangevulde gronden is mogelijk, maar de Afdeling geeft voor de aanvulling een korte termijn.

Grieven

Het hoger beroep richt zich tegen de uitspraak van de rechtbank, niet opnieuw tegen het besluit zelf. De appellant moet daarom grieven formuleren: concrete bezwaren tegen de overwegingen van de rechtbank. Een herhaling van wat in beroep al is aangevoerd, zonder in te gaan op de uitspraak, overtuigt de Afdeling zelden. Zij oordeelt dan vaak dat niet is aangetoond dat de rechtbank het betoog ten onrechte heeft verworpen.

Uit de rechtspraak volgt bovendien dat nieuwe gronden in hoger beroep beperkt mogelijk zijn. Een grond die al in beroep had kunnen worden aangevoerd, maar toen niet is aangevoerd, laat de Afdeling in de regel buiten bespreking. Wie in beroep een punt laat liggen, kan het in hoger beroep dus meestal niet meer inbrengen.

Incidenteel hoger beroep

Een partij die zelf geen hoger beroep heeft ingesteld, kan reageren met een incidenteel hoger beroep (artikel 8:110 Awb). Dat gebeurt binnen zes weken na verzending van het hogerberoepschrift van de wederpartij. Stel dat de rechtbank de vergunning gedeeltelijk vernietigde en de vergunninghouder in hoger beroep gaat. Dan kan de omwonende met een incidenteel hoger beroep alsnog opkomen tegen het deel waarin hij ongelijk kreeg. Het incidentele hoger beroep vervalt als het principale hoger beroep wordt ingetrokken, tenzij het incidentele hoger beroep binnen de gewone termijn van zes weken is ingesteld.

Procedure en duur

De Afdeling behandelt de zaak schriftelijk en houdt in de meeste zaken een zitting in Den Haag. Een uitspraak volgt doorgaans binnen enkele weken na de zitting. De totale doorlooptijd van een hoger beroep varieert sterk, maar ligt in omgevingsrechtelijke zaken vaak tussen een half jaar en ruim een jaar. Tijdens het hoger beroep blijft de uitspraak van de rechtbank in beginsel van kracht. Wie dat wil voorkomen, kan de voorzieningenrechter van de Afdeling om een voorlopige voorziening vragen.

Bestuurlijke lus

De Afdeling vernietigt een besluit niet altijd. Zij kan het bestuursorgaan ook opdragen een gebrek binnen een bepaalde termijn te herstellen, de zogenoemde bestuurlijke lus (artikel 8:51d Awb). Denk aan een ontbrekend akoestisch onderzoek of een gebrekkige motivering. Het bestuursorgaan herstelt het gebrek, partijen mogen daarop reageren en de Afdeling doet daarna einduitspraak. Voor de vergunninghouder betekent dat vaak dat de vergunning uiteindelijk overeind blijft, al duurt de procedure langer.

Advies

Lees de uitspraak van de rechtbank kritisch en richt de grieven precies op de overwegingen waarmee u het niet eens bent. Houd er rekening mee dat de wederpartij met een incidenteel hoger beroep kan reageren. Wilt u hoger beroep instellen, of is er tegen een voor u gunstige uitspraak hoger beroep ingesteld? Bel of mail ons gerust.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact