Omgevingsplan wijzigen? Zo verloopt de procedure

Geschreven door Thijs Liebregts
20 maart 2025 · 3 minuten leestijd

Een plan dat niet in het omgevingsplan past, kan op twee manieren worden gerealiseerd. Met een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, of met een wijziging van het omgevingsplan zelf. Bij grotere projecten kiezen gemeenten vaak voor het laatste. Wat daarvoor nodig is, leest u hierna.

Bevoegdheid

De gemeenteraad stelt het omgevingsplan vast en wijzigt het (artikel 2.4 Omgevingswet). De raad kan die bevoegdheid voor bepaalde onderwerpen delegeren aan het college. Een initiatiefnemer kan de gemeente verzoeken het plan te wijzigen. Dat is een aanvraag in de zin van de Awb. Weigert de gemeente, dan staat daartegen bezwaar open, en daarna beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Participatie

De gemeente maakt bij de start van een planwijziging bekend hoe zij inwoners, bedrijven en organisaties bij de voorbereiding betrekt. Bij het vaststellingsbesluit geeft zij aan hoe die participatie is verlopen en wat met de resultaten is gedaan. De Omgevingswet schrijft niet voor hoe participatie moet plaatsvinden. Gemeenten verwachten in de praktijk vaak dat de initiatiefnemer zelf het gesprek met de omgeving voert, bijvoorbeeld via een informatieavond.

Ontwerp en zienswijzen

Op de voorbereiding van een wijziging van het omgevingsplan is de uitgebreide procedure van afdeling 3.4 Awb van toepassing. Het ontwerp ligt 6 weken ter inzage en iedereen kan een zienswijze indienen (artikel 3:15 Awb). Daarna stelt de raad de wijziging vast. Het plan moet uitgaan van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en voldoen aan de instructieregels van Rijk en provincie.

Inwerkingtreding en beroep

Een wijziging van het omgevingsplan treedt 4 weken na bekendmaking in werking. Belanghebbenden kunnen binnen 6 weken beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Er is geen bezwaar en geen beroep bij de rechtbank. De Afdeling is de enige rechter. Dat maakt de procedure overzichtelijk: na één uitspraak is het plan onherroepelijk.

Kosten

Een gemeente die meewerkt aan een planwijziging, maakt kosten voor onderzoek en begeleiding. Zij verhaalt die kosten doorgaans op de initiatiefnemer. Dat gebeurt meestal in een overeenkomst, de anterieure overeenkomst, voordat de raad het plan vaststelt. Daarnaast spreken gemeente en initiatiefnemer vaak af wie het risico van nadeelcompensatie draagt.

Duur

Een planwijziging duurt doorgaans langer dan een BOPA. Reken met de voorbereiding, participatie, terinzagelegging en vaststelling al snel op een jaar of langer. Daar staat tegenover dat de rechtsbescherming in één instantie plaatsvindt. Voor een omstreden project kan dat uiteindelijk sneller tot zekerheid leiden.

Ook voor omwonenden is de procedure overzichtelijk. Zij kunnen bij de participatie hun zorgen inbrengen, een zienswijze indienen op het ontwerp en daarna in één instantie beroep instellen.

Conclusie

Een wijziging van het omgevingsplan is de aangewezen route voor grotere of blijvende ontwikkelingen. Goede afspraken met de gemeente over planning, kosten en risico's zijn daarbij het halve werk. Wilt u de gemeente vragen het omgevingsplan te wijzigen, of verzet u zich tegen een wijziging in uw omgeving? Neem gerust contact met ons op.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact