Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, kortweg BOPA, is een activiteit die in strijd is met het omgevingsplan. Met een omgevingsvergunning kan de gemeente die activiteit toch toestaan. De BOPA vervangt onder de Omgevingswet de afwijkingsmogelijkheden uit de Wabo, inclusief de kruimelgevallenregeling. Wat daarvoor nodig is, leest u hierna.
Vergunningplicht
Het is verboden zonder omgevingsvergunning een omgevingsplanactiviteit te verrichten (artikel 5.1 Omgevingswet). Daaronder valt een activiteit waarvoor het omgevingsplan zelf een vergunningplicht kent, de binnenplanse activiteit, en een activiteit die in strijd is met het omgevingsplan, de buitenplanse activiteit. Het gaat dus bijvoorbeeld om een woning op een perceel met een bedrijfsbestemming, of een bijgebouw dat hoger is dan het plan toestaat.
De toets
Het bevoegd gezag, meestal het college van burgemeester en wethouders, verleent de vergunning alleen met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (artikel 8.0a Besluit kwaliteit leefomgeving). Dat is de opvolger van de goede ruimtelijke ordening, maar ruimer. Ook gezondheid, milieu en veiligheid tellen mee. Daarnaast gelden de instructieregels van Rijk en provincie, bijvoorbeeld over geluid of over bouwen buiten bestaand stedelijk gebied.
Een veelvoorkomend misverstand: de BOPA is geen recht van de aanvrager. Het college heeft beleidsruimte. Het mag een aanvraag weigeren omdat het de ontwikkeling liever in een bredere gebiedsvisie meeneemt, mits het die keuze goed motiveert.
Procedure
Voor een BOPA geldt in principe de reguliere procedure: een beslissing binnen 8 weken, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Het bevoegd gezag kan bij grotere plannen de uitgebreide procedure toepassen, met een ontwerpbesluit en zienswijzen. Daarnaast kan de gemeenteraad gevallen aanwijzen waarin hij bindend adviseert over de vergunning (artikel 16.15a Omgevingswet). Veel gemeenten hebben dat gedaan voor bijvoorbeeld grotere woningbouwprojecten. Het college kan de vergunning dan niet verlenen zonder positief advies van de raad.
Ook kan de raad gevallen aanwijzen waarin participatie van de omgeving verplicht is voordat de aanvraag wordt ingediend. Doet de aanvrager dat niet, dan kan het college de aanvraag buiten behandeling laten.
Verwerken in het omgevingsplan
Een BOPA is een tijdelijke uitzondering op het plan. De gemeente moet het omgevingsplan binnen 5 jaar in overeenstemming brengen met de verleende vergunning. Een tijdelijke BOPA, bijvoorbeeld voor een paviljoen voor 5 jaar, hoeft daarentegen niet in het plan te worden verwerkt.
BOPA of planwijziging?
Het alternatief is een wijziging van het omgevingsplan door de gemeenteraad. Die procedure duurt langer, maar biedt bij beroep één instantie: direct de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Een BOPA kent bezwaar, beroep en hoger beroep. Voor een omstreden plan kan de planwijziging daarom uiteindelijk sneller tot zekerheid leiden.
Conclusie
De BOPA is een flexibel instrument met een korte procedure, maar zonder recht op medewerking. Vooroverleg met de gemeente en tijdig contact met de omgeving vergroten de kans op succes. Wilt u een plan realiseren dat niet in het omgevingsplan past? Neem gerust contact met ons op om te sparren over de mogelijkheden.
Gaat het om een omgevingsvergunning? Lees meer over onze aanpak als advocaat omgevingsvergunning.