Vergunning van rechtswege? Alleen bij de reguliere procedure

Geschreven door Thijs Liebregts
19 november 2020 · 3 minuten leestijd

Een omgevingsvergunning kan ontstaan zonder dat de gemeente haar verleent. Dat is de vergunning van rechtswege. Beslist het college niet op tijd op een aanvraag waarvoor de reguliere procedure geldt, dan is de vergunning van rechtswege verleend. Voor aanvragers is dat gunstig, voor omwonenden een verrassing. Wat daarvoor nodig is, leest u hierna.

Reguliere procedure

De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) kent twee procedures: de reguliere en de uitgebreide. De reguliere procedure geldt voor de meeste aanvragen, zoals een gewone bouwaanvraag die past in het bestemmingsplan. Het college beslist dan binnen 8 weken na ontvangst van de aanvraag. Het mag die termijn één keer met ten hoogste 6 weken verlengen, mits het de aanvrager dat binnen de eerste 8 weken laat weten (artikel 3.9 Wabo).

Laat het college ook de verlengde termijn verlopen, dan is de vergunning van rechtswege verleend. Dat volgt uit het derde lid van artikel 3.9 Wabo, dat de regeling van de positieve fictieve beschikking uit de Awb van toepassing verklaart. Bij de uitgebreide procedure, bijvoorbeeld voor een afwijking van het bestemmingsplan met een goede ruimtelijke onderbouwing, bestaat de vergunning van rechtswege niet.

Opschorting

Lang niet elke overschrijding leidt tot een vergunning van rechtswege. De termijn staat stil als het college de aanvrager vraagt de aanvraag aan te vullen (artikel 4:15 Awb). Ook met schriftelijke instemming van de aanvrager kan de termijn worden opgeschort. In de praktijk is daarom de eerste vraag steeds: wanneer is de aanvraag volledig ontvangen, en hoe lang stond de termijn stil? Pas daarna is duidelijk of de termijn echt is verstreken.

Bekendmaking

Een vergunning van rechtswege moet het college bekendmaken, net als een gewone vergunning. Het college stuurt de aanvrager binnen 2 weken na het verstrijken van de termijn een mededeling (artikel 4:20b Awb) en publiceert de vergunning. Vanaf die bekendmaking kunnen belanghebbenden bezwaar maken. Het college toetst dan in bezwaar alsnog of de vergunning had mogen worden verleend.

Stel dat u als buurman ontdekt dat uw buurman een uitbouw mag realiseren omdat de gemeente te laat was. Dat is dus niet het einde. Een vergunning van rechtswege is een gewoon besluit waartegen bezwaar openstaat. Blijkt in bezwaar dat het bouwplan in strijd is met het bestemmingsplan, dan moet het college de vergunning herroepen en alsnog weigeren.

Wat verandert er?

De Omgevingswet, waarvan de invoering nu voor 1 januari 2022 gepland staat, schaft de vergunning van rechtswege af. Onder die wet leidt te laat beslissen alleen nog tot de mogelijkheid van een dwangsom en beroep wegens niet tijdig beslissen. Tot die tijd blijft de vergunning van rechtswege een reëel scenario, ook bij gemeenten die door drukte achterlopen.

Conclusie

Een vergunning van rechtswege ontstaat alleen bij de reguliere procedure en alleen als de termijn, inclusief verlenging en opschorting, echt is verstreken. Kort gezegd: reken goed na. Heeft u een aanvraag lopen waarop de gemeente niet reageert, of is naast u een vergunning van rechtswege gepubliceerd? Neem gerust contact met ons op.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact