Bouwen terwijl bezwaar loopt, risico voor de vergunninghouder

Geschreven door Wiert Leistra
23 september 2021 · 4 minuten leestijd

Een omgevingsvergunning voor het bouwen treedt in werking met ingang van de dag na bekendmaking. Dat volgt uit artikel 6.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Bezwaar van buren verandert daar niets aan. Op het eerste gezicht is dat gunstig voor de vergunninghouder: hij kan direct beginnen. Echter, wie bouwt terwijl het bezwaar nog loopt, doet dat op eigen risico. In dit artikel ga ik in op wat dat risico inhoudt, voor de vergunninghouder en voor de omwonende.

Werking van de vergunning

Bezwaar schorst de werking van een besluit niet (artikel 6:16 Awb). De Wabo maakt daarop een uitzondering voor een beperkt aantal activiteiten, zoals werkzaamheden aan een rijksmonument en het slopen in een beschermd stads- of dorpsgezicht. Daar treedt de vergunning pas na afloop van de bezwaartermijn in werking, en niet zolang op een tijdig ingediend verzoek om voorlopige voorziening nog niet is beslist (artikel 6.1 Wabo). Voor een gewone woning, uitbouw of bedrijfshal geldt die uitzondering niet.

Het risico

De vergunninghouder die direct gaat bouwen, weet niet zeker of zijn vergunning het bezwaar en een eventueel beroep overleeft. Herroept het college de vergunning in bezwaar, of vernietigt de rechter haar later, dan staat er een bouwwerk zonder geldige vergunning. De gemeente moet dan in beginsel handhaven. In het uiterste geval volgt een last om het bouwwerk af te breken.

Uiteraard is dat niet altijd de uitkomst. Vaak kan het gebrek worden hersteld, bijvoorbeeld met een betere motivering of een aanvullend onderzoek, zodat de vergunning opnieuw kan worden verleend. Maar een vergunninghouder heeft daarop geen garantie. Ook de financiering en de verzekering kunnen in het gedrang komen als een bank of koper vraagt naar een onherroepelijke vergunning.

De positie van de omwonende

Voor de omwonende is de vraag of hij het bezwaar kan afwachten. Een half afgebouwd pand is in de praktijk niet eenvoudig terug te draaien, ook al is dat juridisch mogelijk. Wie de bouw wil tegenhouden, moet de voorzieningenrechter vragen de vergunning te schorsen. Het verzoek kan worden ingediend zodra bezwaar is gemaakt. Het spoedeisend belang is doorgaans gegeven als de bouw daadwerkelijk begint of op korte termijn zal beginnen.

De voorzieningenrechter beoordeelt voorlopig of de vergunning in bezwaar zal standhouden. Daarbij weegt hij ook mee dat de vergunninghouder bewust op eigen risico bouwt. Dat argument werkt naar twee kanten: de vergunninghouder kan niet klagen over schade door een schorsing, maar de rechter kan ook oordelen dat de omwonende voldoende beschermd is omdat een illegaal bouwwerk later toch weg moet.

Gedogen of gewoon afwachten?

In de praktijk zien vergunninghouders en omwonenden elkaar regelmatig aan tafel. Een toezegging om niet te bouwen totdat op het bezwaar is beslist, voorkomt een procedure bij de voorzieningenrechter. In ruil daarvoor kan worden afgesproken dat het bestuursorgaan versneld op het bezwaar beslist. Zo'n afspraak legt u bij voorkeur schriftelijk vast.

Schade

Lijdt de vergunninghouder schade doordat de vergunning later wordt herroepen of vernietigd, dan kan hij de gemeente aansprakelijk stellen als de vergunning onrechtmatig was verleend. Een volledige vergoeding is dan echter niet vanzelfsprekend. De rechter kan meewegen dat de vergunninghouder wist dat er bezwaar liep en toch ging bouwen. Dat kan leiden tot een beperking van de vergoeding wegens eigen schuld. Ook daarom is het verstandig om bij een stevig bezwaar de beslissing op bezwaar af te wachten, of in elk geval de kans van slagen van het bezwaar goed te laten beoordelen.

Conclusie

Een vergunning die werkt, is nog geen vergunning die blijft. De vergunninghouder die direct bouwt, draagt het risico van een latere herroeping. De omwonende die de bouw wil voorkomen, moet zelf actie ondernemen met een verzoek om voorlopige voorziening. Wordt er gebouwd terwijl u bezwaar heeft gemaakt, of overweegt u te bouwen voordat uw vergunning onherroepelijk is? Bel of mail ons gerust.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact